NGỮ VĂN 7
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi: Thế nào là từ trái nghĩa? Sử dụng từ trái nghĩa có tác dụng gì?
Bài tập: Tìm cặp từ trái nghĩa trong bài ca dao sau, nêu tác dụng của việc dùng cặp từ trái nghĩa?
Con cò mà đi ăn đêm
Ðậu phải cành mềm, lộn cổ xuống ao
-Ông ơi, ông vớt tôi nao
Tôi có lòng nào, ông hãy xáo măng
Có áo thì xáo nước trong,
Ðừng xáo nước đục đau lòng cò con.
Gợi ý trả lời
-Từ trái nghĩa là những từ có nghĩa trái ngược nhau.
-Trong khi nói hoặc viết sử dụng từ trái nghĩa nhằm tạo hình tượng tương phản, gây ấn tượng mạnh, làm cho lời nói thêm sinh động.






Tiết 43:

TÖØ ÑOÀNG AÂM


I. Thế nào là từ đồng âm ?

? Giải thích nghĩa của mỗi từ lồng trong các câu sau:
-Con ngựa đang đứng bỗng lồng lên
-Lồng: nhảy dựng lên
-Mua được con chim, bạn tôi nhốt ngay vào lồng
-Lồng: vật làm bằng tre, gỗ, sắt
để nhốt chim
?Giống nhau: Về âm thanh
Khác nhau: về nghĩa
? Vậy 2 từ lồng giống nhau về mặt nào? Khác nhau về mặt nào?
? Thế nào là từ đồng âm ?
*Ghi nhớ SGK/135
II. Sử dụng từ đồng âm

? Dựa vào đâu mà em biết nghĩa của các từ lồng trong hai câu trên ?
-Dựa vào ngữ cảnh
? Câu Đem cá về kho! Nếu tách khỏi ngữ cảnh có thể hiểu thành mấy nghĩa?
-Kho: nấu mặn
-Kho: kho chöùa
? Em hãy thêm vào câu một vài từ để câu trở thành đơn nghĩa
-Đem cá về mà kho.
-Đem cá về để nhập kho.
? Phải đặt từ đồng âm trong
ngữ cảnh cụ thể như câu văn,
đoạn văn, tình huống giao tiếp
? So sánh các cặp từ in đậm ở hai ví dụ sau, rồi rút ra nhận xét.
VD: Ruồi đậu mâm xôi đậu.
VD: Cái chân bàn bị gãy đập phải cái chân tôi.

Hành động của con ruồi
Hạt đậu
Đậu:
Chân:
Phần dưới cùng của vật, tiếp giám với mặt đất

Bộ phận dưới cùng của cơ thể người, dùng để đi, đứng
TỪ ĐỒNG ÂM
TỪ NHIỀU NGHĨA
-Nghĩa của từ đồng âm hoàn toàn
không có mối liên hệ nào cả
-Nghĩa của từ nhiều nghĩa có mối
liên hệ ngữ nghĩa nhất định
Từ đồng âm
Từ
nhiều
nghĩa
Đậu:
Chân:
III. Luyện tập
1/ Bài tập 1: Tìm từ đồng âm với mỗi từ:
Thu: cá thu, mùa thu
Cao: bay cao, ca cao
Ba: ba mẹ, ba ba
Tranh: tranh ảnh, tranh giành
Sang: giàu sang, sang sông
Nam: hướng nam, nam nhi
Sức: sức khỏe, trang sức
Nhè: Khóc nhè, nhè nhẹ
Tuốt: tuốt lúa, tuốt luốt
Môi: môi trường, môi giới



2/ Bài tập 2: a/ Tìm các nghĩa khác nhau của danh từ cổ
Cổ
Bộ phận của cơ thể nối đầu với thân ? cái cổ
Bộ phận của cổ áo ? cổ áo
Chỗ eo lại gần phần đầu một số đồ vật ? cổ chai
Biểu tượng của sự chống đối ? cứng đầu cứng cổ
Lỗi thời ? cổ lỗ sĩ, cổ hủ
b/ Tìm Töø ñoàng aâm vôùi danh töø coå
- Coå tay, coå ñoäng, coå ñeán kìa
3/ Bài tập 3: Đặt câu
-Hai anh em ngồi vào bàn để bàn bạc công việc.
-Con sâu lẫn sâu vào bụi rậm.
-Năm nay, năm anh em đều làm ăn khá giả.
4/ Bài tập 4:
-Anh chàng trong truyện dùng từ đồng âm
(vạc đồng - con vạc)
-Đặt vào ngữ cảnh và hỏi: Mượn vạc để làm gì ?

Câu đố vui: Cây gì ?


Hai cây cùng có một tên
Cây xoè mặt nước cây lên chiến trường
Cây này bảo vệ quê hương
Cây kia hoa nở ngát thơm mặt hồ
Cây súng
Câyhoa súng
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC Ở NHÀ
-Học thuộc lòng ghi nhớ SGK
-Tìm yếu tố tự sự, miêu tả trong từng đoạn thơ của bài "Bài ca nhà tranh bị gió thu phá", Nêu ý nghĩa của việc sử dụng yếu tố tự sự, miêu tả đối với bài thơ.
-Tìm yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong đoạn văn (SGK/137), thử lược bỏ yếu tố tự sự, miêu tả xem yếu tố biểu cảm có bộc lộ được không? Nêu tác dụng của việc sử dụng yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
-Kể nội dung bài thơ "Bài ca nhà tranh bị gió thu phá" theo trình tự:
+ Tả cảnh gió thu, gió đã gây tai họa gì?
+Kể diễn biến sự việc nhà tranh bị tốc mái
+ Kể hành động của những đứa trẻ và tâm trạng ấm ức của tác giả.
+Tả cảnh mưa dột, cảnh lạnh lẽo của nhà thơ
+ Kể ước mơ của nhà thơ trong đêm mưa rét
-Viết lại bài văn "Kẹo mầm" theo diễn đạt riêng của mình.